لحظه خروج از بیمارستان معمولاً با حس آسودگی همراه است، اما بخش مهمی از درمان تازه در خانه شروع میشود. مراقبت از بیمار پس از ترخیص زمانی ایمنتر است که خانواده بداند کدام دارو باید ادامه پیدا کند، زخم یا وسیله پزشکی چگونه مراقبت میشود، چه زمانی ویزیت بعدی است و با دیدن کدام علامت باید کمک فوری بگیرد. اتکا به حافظه در روزی که بیمار و خانواده خستهاند، خطر اشتباه را بالا میبرد.
پاسخ کوتاه: پیش از ترخیص، خلاصه پزشکی، فهرست نهایی داروها، دستور مراقبت، زمان پیگیری و علائم هشدار را کتبی تحویل بگیرید. خانه و تجهیزات را آماده کنید، یک نفر را مسئول هماهنگی قرار دهید و در ۲۴ ساعت اول تغییرات هوشیاری، تنفس، درد، تب، تغذیه، دفع و محل زخم را طبق دستور اختصاصی بیمار زیر نظر داشته باشید.
مراقبت از بیمار پس از ترخیص، پیش از خروج شروع میشود
آژانس تحقیقات و کیفیت مراقبت سلامت آمریکا در الگوی IDEAL توصیه میکند بیمار و خانواده از ابتدا شریک برنامه ترخیص باشند. پنج موضوع اصلی این الگو عبارتاند از: زندگی در خانه چگونه خواهد بود، داروها چه تغییراتی کردهاند، علائم هشدار کداماند، نتیجه آزمایشها چه معنایی دارد و پیگیریهای بعدی چه زمانی انجام میشود.
اگر توضیحی را متوجه نشدید، بدون رودربایستی بخواهید سادهتر گفته و نوشته شود. روش «بازگویی» مفید است: پس از توضیح پرستار یا پزشک، با زبان خودتان بگویید در خانه چه کاری انجام خواهید داد تا برداشت اشتباه همانجا اصلاح شود. اگر بیمار به دلیل درد، دارو، اضطراب یا اختلال شناختی تمرکز کافی ندارد، حضور یک عضو خانواده در آموزش ترخیص اهمیت بیشتری پیدا میکند.
ده سؤال ضروری قبل از ترک بیمارستان
- تشخیص نهایی و هدف مراقبت در خانه چیست؟
- کدام داروهای قبلی باید قطع، ادامه یا تغییر کند؟
- هر دارو برای چیست و در صورت فراموشی یک نوبت چه کنیم؟
- رژیم غذایی، مایعات و محدودیت فعالیت چگونه است؟
- زخم، سوند، لوله تغذیه یا تجهیزات چگونه مراقبت میشود؟
- چه علائمی طبیعی و چه علائمی هشدار هستند؟
- برای سؤال غیراضطراری با چه شمارهای تماس بگیریم؟
- ویزیت بعدی، آزمایش یا تعویض پانسمان چه زمانی است؟
- آیا بیمار برای راهرفتن، حمام یا جابهجایی به کمک نیاز دارد؟
- نسخه و خلاصه ترخیص به پزشک بعدی چگونه منتقل میشود؟
یک پوشه ترخیص بسازید
MedlinePlus توصیه میکند فهرست مشکلات پزشکی و حساسیتها، همه داروها با نحوه مصرف، دستور تعویض پانسمان، زمان قرارهای بعدی و اطلاعات تماس لازم در برنامه ترخیص وجود داشته باشد. این مدارک را در یک پوشه کاغذی و در صورت امکان نسخه دیجیتال نگه دارید.
| مدرک یا اطلاعات | کنترل نهایی |
|---|---|
| خلاصه ترخیص و تشخیصها | نام بیماری، اقدامات انجامشده و محدودیتها روشن است. |
| فهرست دارو | نام، مقدار، زمان، روش مصرف، علت و مدت مشخص است. |
| داروهای قطعشده | داروهای قدیمی که نباید ادامه یابد جدا یا علامتگذاری شده است. |
| دستور مراقبت | زخم، تجهیزات، فعالیت، حمام، غذا و مایعات توضیح داده شده است. |
| پیگیری | تاریخ، ساعت، محل و نام پزشک یا درمانگر ثبت شده است. |
| علائم هشدار | شماره تماس عادی و اقدام اضطراری جداگانه مشخص است. |
از تداخل فهرستهای دارویی جلوگیری کنید
یکی از خطاهای رایج، ادامهدادن نسخه قبل از بستری در کنار نسخه جدید است. همه داروها، مکملها و داروهای بدون نسخه را روی یک میز قرار دهید و با فهرست نهایی ترخیص تطبیق دهید. داروی اضافه را از جعبه مصرف روزانه خارج کنید، اما بدون دستور پزشک چیزی را دور نریزید. نام تجاری متفاوت ممکن است ماده مؤثر یکسان داشته باشد؛ در صورت تردید از پزشک یا داروساز سؤال کنید.
برای هر نوبت، زمان واقعی مصرف را ثبت کنید. نوشتن «صبح» کافی نیست؛ ساعت مشخص احتمال دوبارهدادن دارو توسط دو مراقب را کمتر میکند. تغییر خودسرانه دوز، خردکردن قرص یا مخلوطکردن دارو با غذا میتواند خطرناک باشد، بهویژه اگر بیمار مشکل بلع یا لوله تغذیه دارد.
آمادهسازی خانه پیش از رسیدن بیمار
مسیر ورودی تا تخت، سرویس بهداشتی و محل نشستن را خلوت کنید. فرش لغزنده، سیم و میز کوچک در مسیر را بردارید و نور شبانه فراهم کنید. اگر پزشک یا فیزیوتراپیست واکر، عصا، ویلچر، صندلی حمام، توالت فرنگی مرتفع یا دستگیره توصیه کرده، استفاده درست آن را پیش از ترخیص یاد بگیرید.
دارو و تجهیزات را در محل تمیز، خشک و دور از دسترس کودک بگذارید. یک سطل مناسب برای پسماند، دستکش در صورت تجویز، وسایل پانسمان و محل شستوشوی دست آماده باشد. ارتفاع تخت و صندلی باید انتقال بیمار را آسان کند؛ اما وسیله کمکی را بدون ارزیابی صرفاً بر اساس حدس خریداری نکنید.
برنامه ۲۴ ساعت اول در خانه
روز اول را تا حد امکان خلوت نگه دارید. یک نفر مسئول هماهنگی باشد و افراد مختلف همزمان دستورهای متفاوت ندهند. ابتدا بیمار را در محل امن مستقر کنید، نسخه و داروها را تطبیق دهید و اولین وعده، دارو و استراحت را طبق دستور تنظیم کنید.
- سطح هوشیاری و توان پاسخگویی بیمار را با زمان ترخیص مقایسه کنید؛
- تنفس، رنگ پوست، درد و حال عمومی را زیر نظر بگیرید؛
- غذا، مایعات و دفع را در صورت نیاز ثبت کنید؛
- محل زخم یا پانسمان را بدون دستکاری غیرضروری از نظر خونریزی یا ترشح غیرعادی بررسی کنید؛
- داروها را فقط طبق فهرست نهایی بدهید؛
- برای جابهجایی، همان روشی را اجرا کنید که تیم درمان آموزش داده است؛
- شماره تماس پزشک، مرکز درمان و اورژانس در دسترس همه باشد.
چکلیست مراقبت در هفت روز اول
همه بیماران به پایش یکسان نیاز ندارند و دستور ترخیص همیشه مقدم است. با این حال، جدول زیر برای سازماندهی خانواده یا پرستار بیمار در منزل مفید است:
| موضوع | چه چیزی ثبت شود؟ | چه زمانی گزارش شود؟ |
|---|---|---|
| دارو | ساعت، مقدار، نوبت فراموششده و عارضه احتمالی | اشتباه دارویی یا عارضه تازه را همان زمان پیگیری کنید. |
| درد | شدت، محل، زمان و پاسخ به داروی تجویزشده | درد شدید، تازه یا کنترلنشده نیاز به تماس دارد. |
| زخم | قرمزی، تورم، ترشح، بو یا بازشدگی | طبق علائم هشدار نوشتهشده در برگه ترخیص. |
| تغذیه و دفع | میزان مایعات، اشتها، تهوع، ادرار و دفع | کاهش واضح، استفراغ مکرر یا عدم تحمل غذا را گزارش کنید. |
| تحرک | راهرفتن، سرگیجه، ضعف و تمرین تجویزشده | زمینخوردن یا ضعف تازه باید ارزیابی شود. |
| خلق و هوشیاری | خواب، گیجی، بیقراری و توان ارتباط | گیجی یا خوابآلودگی ناگهانی را جدی بگیرید. |
نقش پرستار بیمار در منزل چیست؟
وقتی مراقبت پیچیده، ساعات حضور طولانی یا توان خانواده محدود است، پرستار یا همراه بیمار میتواند اجرای برنامه را منظمتر کند. شرح خدمت ممکن است شامل کمک در امور شخصی، تغذیه، تحرک ایمن، ثبت وضعیت و هماهنگی با خانواده باشد. تزریق، پانسمان تخصصی، مراقبت از سوند یا لولهها، کنترل علائم حیاتی و سایر اقدامات بالینی باید توسط فرد دارای صلاحیت و طبق دستور مشخص انجام شود.
در تماس با مرکز، فقط نگویید «بیمار تازه ترخیص شده است». تشخیص، سن، وزن تقریبی، سطح هوشیاری، توان جابهجایی، تجهیزات، داروهای حساس، وجود زخم و ساعات موردنیاز را توضیح دهید. این اطلاعات انتخاب نیروی مناسب را ممکن میکند. اگر بیمار سالمند است، راهنمای انتخاب پرستار سالمند در منزل نیز میتواند به تعریف دقیقتر نیازها کمک کند.
چه زمانی باید با پزشک یا اورژانس تماس گرفت؟
علائم هشدار به بیماری و عمل انجامشده بستگی دارد؛ بنابراین برگه ترخیص بیمار مرجع اول است. بهطور عمومی، درد قفسه سینه، تنگی نفس، کبودی، کاهش هوشیاری، ضعف ناگهانی یک سمت بدن، تشنج، خونریزی کنترلنشده یا واکنش حساسیتی شدید نیازمند اقدام فوری است.
تب یا لرز، درد رو به افزایش، قرمزی یا ترشح بدبو از زخم، استفراغ مکرر، ناتوانی در خوردن مایعات، کاهش واضح ادرار، گیجی تازه یا عارضه دارویی نیز باید طبق دستور ترخیص سریع با تیم درمان مطرح شود. هنگام تماس، نام بیمار، تشخیص، زمان شروع علامت، داروهای اخیر و اندازهگیریهای ثبتشده را آماده داشته باشید.
هشدار پزشکی: این مقاله یک چکلیست عمومی است و جایگزین دستور ترخیص، نسخه، معاینه یا تماس با پزشک نیست. در تعارض میان این متن و دستور تیم درمان، همیشه دستور اختصاصی بیمار مقدم است.
پرسشهای متداول مراقبت از بیمار پس از ترخیص
آیا همه بیماران پس از ترخیص به پرستار نیاز دارند؟
خیر. نیاز به نوع بیماری، سطح استقلال، پیچیدگی مراقبت و توان خانواده بستگی دارد. بعضی بیماران فقط به همراهی موقت و برخی به مراقبت بالینی یا شبانهروزی نیاز دارند.
اگر نام یک دارو در نسخه جدید نیست، آن را ادامه دهیم؟
حدس نزنید. فهرست نهایی را با پزشک، بخش ترخیص یا داروساز تطبیق دهید. نبودن دارو ممکن است به معنی قطع آن باشد، اما باید تأیید شود.
چه کسی باید گزارش روزانه را بنویسد؟
بهتر است یک نفر مسئول اصلی باشد، حتی اگر چند عضو خانواده یا مراقب حضور دارند. فرم مشترک از دوبارهکاری و فراموشی جلوگیری میکند.
آیا میتوان زخم را با الکل یا مواد ضدعفونیکننده تمیز کرد؟
فقط طبق دستور اختصاصی تیم درمان عمل کنید. برخی مواد میتوانند به بافت زخم آسیب بزنند؛ نوع شستوشو و پانسمان باید در برگه ترخیص مشخص باشد.
اولین ویزیت بعد از ترخیص چه زمانی است؟
زمان واحدی برای همه وجود ندارد و به بیماری، عمل و شرایط بیمار بستگی دارد. تاریخ و محل پیگیری را قبل از خروج قطعی کنید و منتظر بروز مشکل نمانید.
برای روزهای اول پس از ترخیص به کمک نیاز دارید؟
اطلاعات برگه ترخیص، سطح توانایی بیمار، تجهیزات و ساعات موردنیاز را در درخواست خود توضیح دهید تا کارشناسان شرکت پرستاری ملکه شب عرشیا شرایط را بررسی کنند.
کارشناسان ما در کوتاهترین زمان ممکن با شما تماس خواهند گرفت.
منابع معتبر
- AHRQ؛ برنامهریزی IDEAL برای انتقال از بیمارستان به خانه
- MedlinePlus؛ برنامه و چکلیست ترخیص
- MedlinePlus؛ آمادهکردن خانه پس از بستری
- The Joint Commission؛ مدیریت ایمن داروها هنگام انتقال مراقبت
گردآوری و ویرایش: تیم تحریریه پرستاری ملکه. آخرین بازبینی محتوایی: شهریور ۱۴۰۵.
